Nazwa Ałmaty – skąd pochodzi?

Nazwa Ałmaty w tłumaczeniu z języka kazachskiego oznacza „Jabłonne”. Jednak wiele osób pewnie pamięta i kojarzy nazwę miasta Ałmaty z Ałma-Aty. Wikipedia podaje, że Ałma-Aty jest rosyjską wersją Ałmaty. Jednak nie jest to do końca prawda, są to dwie różne nazwy.

Ałma-Aty jest naborem słów: Ałma – jabłko, Ata – dziadek. Więc nazwa Ałma-Ata według tej wersji tłumaczy się na język kazachski Jabłko-dziadek. Nazwa Ałma-Ata według tej wersji tłumaczy się z języka kazachskiego jako „Jabłko-dziadek” (na język rosyjski tłumaczy się jako: Яблоко-Дедушка, czyli zupełnie inne brzmienie niż Ałma-Ata). W języku kazachskim (podobnie jak w innych językach po tłumaczeniu) takie sformułowanie nie brzmi dobrze. Twierdzenia, że nazwę Ałma-Ata można tłumaczyć jako „Ojciec Jabłek” bądź „Dziadek jabłek” nie odzwierciedlają rzeczywistości. Gdyby tak miało być, to miasto powinno było nosić nazwę: „Almaly Ata”, „Alma Atasy” lub Almanyn Atasy”.

Więc skąd pochodzi nazwa Ałmaty? I dlaczego w czasach ZSRR miasto nazywało się Ałma-Ata?

Najwcześniejsza pisemna wzmianka nazwy Ałmaty pojawia się w XIII wieku na monecie Chagataidskogo państwa. Na monecie widnieje nadpis wytłoczony skryptem Arabskim: „Ten dirham został wytłoczony w Ałmaty” oraz datę tłoczenia – 684 lat według muzułmańskiej chronologii Hijra (tj. 1285/86 roku). Poniżej jest rysunek owej monety:

moneta

Nazwa „Ałmatu” (tak Ałmaty brzmi w arabsko-perskiej transliteracji) wskazuje na miasto, które się znajdowało w miejscu obecnego Ałmaty w XIII wieku.

Kolejną pisemną wzmianką jest wypracowanie „Baburnama” z XVI wieku, które zostało napisane przez podróżnika, pisarza i poetę Zahir-ud-din Muhammad Babura. 

Po opuszczeniu przez Zahir-ud-din Muhammad Babury Azji Środkowej na terenie obecnej Ałmaty odbyła wielka bitwa o tron Mogulski. Wydarzenie w 1508 roku spisał średniowieczny historyk Mirza Muhammad Haider Dulati w „Ta’rikh-i Rashidi”.  Była to ostatnia pisemna wzmianka, gdzie była użyta nazwa Ałmaty do XIX w.

W wieku XIX na teren, gdzie znajduje się obecne miasto Ałmaty przybył rosyjski major M.D. Peremyszlski. W swoich raportach do wyżej postawionych pisał o terenach, w których się znajdował, nazywając te miejsce „Ałmaty” (ros. Алматы):

2

8 sierpnia 1853 rok

almaty

24 lipca 1853 rok

Wiosną 1854 roku na miejscu ówczesnego Ałmaty major M.D. Peremyszlski założył warownię Zailijskoe. Wkrótce nazwa została zmieniona na Wierny (ros. Верный). W roku 1867 warownia Wierny uzyskała prawa miejskie i liczyła 10 tyś. mieszkańców. Nazwa Wierny obowiązywała do 1921 roku.

05 lutego 1921 Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego Turkiestańskiego ASRR postanowiono przemianować miasto Wierny (bolszewików raziła królewska nazwa miasta, dlatego postanowili wrócić do nazwy poprzedniej). Początkowo członkowie Prezydium Kazachstanu – Dżandosow, Atabaew, Baribaew, Rozybakiew i Hodżikow – proponowali, aby zmienić nazwę miasta na historyczną „Ałmaty”. Z kolei rosyjskojęzyczna większość, złożona z sowieckich urzędników z Taszkientu, przegłosowała nazwę Ałma-Ata. Przyczyn takiego głosowania oraz argumentów dlaczego nie została przywrócona właściwa nazwa miasta nie znalazłam. Według oficjalnego dekretu z 1921 roku miasto Wierny zostało  przemianowane na Ałma-Ata.

Dopiero kilka lat po rozpadzie Związku Radzieckiego w roku 1993 władze Kazachstanu przyjęły historyczną nazwę Ałmaty.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s